การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้ส่งผลกระทบต่อภาคเกษตรกรรมทั่วโลก เกษตรกรต้องเผชิญกับภัยแล้ง น้ำท่วม และความไม่แน่นอนของฤดูกาลเพาะปลูก ขณะเดียวกัน แนวโน้มโลก ได้ก้าวสู่ยุค Smart Farm และการใช้เทคโนโลยี เช่น Internet of Things (IoT) เทคโนโลยี AI การสำรวจระยะไกล (Remote Sensing) และสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) ได้มีบทบาทสำคัญในการบริหารจัดการทรัพยากรทางการเกษตร และวางแผนการเพาะปลูกอย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยลดความเสี่ยง ควบคู่กับการเสริมสร้างความสามารถในการรับมือกับสภาพภูมิอากาศที่แปรปรวนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Dragonfly หรือ แพลตฟอร์มดิจิทัลทางการเกษตรเชิงพื้นที่ระดับรายแปลง ที่พัฒนาโดยสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA นับเป็นเครื่องมือสำคัญของการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเพื่อการเกษตรแม่นยำ โดยออกแบบมาเพื่อสนับสนุนเกษตรกรในการติดตาม เฝ้าระวัง และคาดการณ์สถานการณ์ต่าง ๆ ที่มีผลต่อการเพาะปลูก ช่วยวางแผนและบริหารจัดการแปลงได้อย่างครบวงจร ตั้งแต่การปลูกจนถึงการจำหน่ายผลผลิต ด้วยเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศที่แม่นยำและทันสมัย ซึ่งมีหลายฟีเจอร์ที่น่าสนใจ อาทิ
- ติดตามความสมบูรณ์ของพืช : ใช้ดาวเทียมถ่ายภาพแปลงเกษตรกรทุก 5 วัน เพื่อวิเคราะห์สุขภาพพืชในแปลง
- ข้อมูลสภาพอากาศ : แสดงข้อมูลอุณหภูมิ ปริมาณน้ำฝน ความชื้นสัมพัทธ์ ข้อมูลลมและทิศทางลม จากกรมอุตุนิยมวิทยา เป็นข้อมูลรายชั่วโมงและล่วงหน้า 7 วัน
- ข้อมูลสภาพแปลง : แสดงข้อมูลสภาพดิน ความอุดมสมบูรณ์ อ้างอิงจากแผนที่ชุดดินของกรมพัฒนาที่ดิน อีกทั้งตรวจวัดคลื่นความร้อนแสดงข้อมูลอุณหภูมิพื้นผิวบริเวณแปลง เพื่อใช้วางแผนการใช้น้ำอย่างเหมาะสม
- ข้อมูลภัยพิบัติ : เป็นข้อมูลภัยพิบัติของ GISTDA เช่น ในฤดูฝน ดูพื้นที่น้ำท่วมรอบแปลง เพื่อช่วยให้เกษตรกรสามารถวางแผนรับมือได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- คาดการณ์ผลผลิต : สลัดภาพถ่ายดาวเทียม เข้าสมการแปรผล คาดการณ์ผลผลิตล่วงหน้าได้ 1-2 เดือนก่อนการเก็บเกี่ยว นำข้อมลไปต่อยอดด้านการตลาด (ปัจจุบันใช้ได้กับอ้อยและข้าว)
- แหล่งน้ำขนาดเล็ก แสดงตำแหน่งแหล่งน้ำบริเวณรอบแปลงเพาะปลูก เพื่อจัดการน้ำอย่างเหมาะสม
- เฝ้าระวังโรคและแมลง เป็นระบบแจ้งเตือนแบบจิตอาสาที่สมาชิกชุมชนสามารถปักหมุดเพื่อแจ้งเตือน
เมื่อพบการระบาดของโรคหรือแมลงศัตรูพืชในพื้นที่ เฝ้าระวังและสร้างการรับรู้ร่วมกันในชุมชนที่มีความพร้อมในการใช้เทคโนโลยี
Dragonfly นับว่าเป็นเทคโนโลยีที่ยกระดับการเกษตรไทยสู่ความแม่นยำ และยังเป็นก้าวสำคัญในการสร้างภูมิคุ้มกันให้ภาคเกษตรกรรมสามารถรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้อย่างยั่งยืน