ศัพท์ธรณีวิทยาน่ารู้ : ลักษณะภูมิประเทศแบบคาสต์ (Karst topography)
.
หรือที่เรียกกันว่า ภูมิประเทศแบบหินปูน ชื่อนี้ได้มาเพราะพื้นที่ในบริเวณนั้นจะประกอบด้วยหินคาร์บอเนต เช่น หินปูน หินปูนเนื้อโดโลไมต์ และหินโดโลไมต์ ถูกน้ำฝนที่มีสภาพเป็นกรดอ่อนๆ และน้ำท่าชะละลายหินออก พุผัง และกัดกร่อน ไปตามกาลเวลา มักมีรูปทรงยอดแหลมเป็นหน้าผาสูงชัน โพรงน้ำ ธารน้ำใต้ดิน และถ้ำ
.
หินปูนเหมือนกันก็มีปัจจัยสำคัญที่ก่อให้เกิดลักษณะภูมิประเทศแบบคาสต์ไม่ต่างกัน คือหินคาร์บอเนตหรือหินที่ละลายน้ำได้ ซึ่งกระจายตัวและครอบคลุมพื้นที่ร้อยละ 20 กระจายตัวอยู่ทั่วทุกทวีปบนโลก ลักษณะภูมิประเทศแบบคาสต์ที่โดดเด่นในประเทศไทยอยู่ที่จังหวัดเลย วนอุทยานสวนหินผางาม ประกอบรวมจากกลุ่มเทือกเขาหินปูนที่ประกอบไปด้วยเขาแผงม้า เขาหินปูน และภูผาแดงรวมถึงภูเขาหินปูนขนาดเล็กอีกกว่า 500 ลูก การเปลี่ยนแปลงของเปลือกโลกเมื่อกว่า 220 ล้านปีที่ผ่านมาทำให้แอ่งหินปูนสวนหินผางามยกตัวพ้นระดับน้ำทะเล ถูกกัดกร่อนผุพังจากน้ำฝนและธารน้ำใต้ดินที่มีฤทธิ์เป็นกรดอ่อน ส่งผลให้ชั้นหินปูนยุบตัวลงกลายเป็นถ้ำ หลุมยุบหรือปล่องหุบเหว และส่วนที่ยังคงเหลืออยู่ถูกกัดกร่อนตามกาลเวลาแปรสภาพเป็น ป่าหิน สุสานหินปูน โขดหิน สะพานหิน ที่โดดเด่นสวยงามดังเช่นในปัจจุบัน ซึ่งเป็นแหล่งอนุรักษ์ทางธรณีวิทยาอันควรค่าแก่การอนุรักษ์
.
ภาพ : วนอุทยานผางาม ตั้งอยู่ที่ตำบลปวนพุ อำเภอหนองหิน จังหวัดเลย
สื่อประชาสัมพันธ์ : กรมทรัพยากรธรณี